Görevde Yükselme Sınavı Rehberi
Kamu kurumlarında görevde yükselme sınavı: kimler başvurabilir, başvurudan atamaya süreç, yazılı ve sözlü sınav değerlendirmesi ve kurumdan kuruma değişen şartlar. Resmî mevzuata dayalı sade rehber.
Görevde yükselme nedir?
Görevde yükselme; bir memurun çalıştığı kamu kurumu içinde daha üst bir kadro veya göreve, kurumun açtığı sınav sonucuna göre geçmesidir. Genel Yönetmelik bunu kısaca “aynı veya başka hizmet sınıflarından belirli üst görevlere yapılacak atamalar” çerçevesinde düzenler. Yani başka bir kuruma geçiş değil, mevcut kurumda bir kariyer basamağı yükselmesidir. Burada yalnızca genel çerçeve anlatılır; her kurum bu çerçeveyi kendi yönetmeliğiyle ayrıntılandırdığından kesin kuralı kurumunuza teyit etmeniz gerekir.
Kimler başvurabilir?
Genel çerçevede aday olabilmek için 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesindeki hizmet süresine sahip olmak, hedef kadronun gerektirdiği öğrenim durumunu taşımak ve aranan disiplin koşullarını sağlamak beklenir. Bunların somut değerleri (kaç yıl hizmet, hangi diploma, hangi kadroda ne kadar süre, hangi disiplin durumu engel) kadrodan kadroya ve kurumdan kuruma değişir; tek tip kesin bir rakam vermek doğru olmaz. Bu nedenle başvurmadan önce kurumunuzun görevde yükselme yönetmeliğine ve ilgili sınav ilanındaki özel şartlara bakmanız gerekir.
Süreç adım adım
- 1
Duyuru / ilan
Kurum, boş kadrolar için sınavı resmî internet sitesinde duyurur; genel çerçevede yazılı sınav konuları sınavdan en az 30 gün önce ilan edilir.
- 2
Başvuru
Adaylar ilanda belirtilen süre ve usulle başvurur; şartları taşıyıp taşımadıkları kurumca incelenir.
- 3
Yazılı sınav
Yazılı sınav genellikle ÖSYM, MEB ya da bir yükseköğretim kurumuna yaptırılır ve 100 puan üzerinden değerlendirilir.
- 4
Sözlü sınav
Şube müdürü, müdür ve bunlarla aynı düzey ile üst kadrolarda yazılıyı geçenler sözlü sınava çağrılır; alt unvanlarda kurum kendi yönetmeliğinde sözlü öngörebilir.
- 5
Atama
Başarı sıralaması kesinleşince, kontenjan ve sıralamaya göre asıl adaylar genel çerçevede iki ay içinde atanır.
Kurumdan kuruma farklar
Kesin şartlar kurumunuzun kendi yönetmeliğindedir.
Genel Yönetmelik yalnızca asgari çerçeveyi belirler. Hizmet süresi, başvuru şartları, sözlü sınav kapsamı ve hangi kadroların görevde yükselmeye tabi olduğu her kurumun kendi yönetmeliğinde farklılaşır. Burada genel çerçeve anlatılır; başvurudan önce mutlaka kurumunuzun güncel yönetmeliğini ve sınav ilanını esas alın.
Yukarıdaki çerçeve, tüm kamu kurumları için ortak olan Genel Yönetmelik’e dayanır; her kurum bu çerçeveyi kendi özel yönetmeliğiyle somutlaştırır. Örneğin Adalet, Sağlık veya bir üniversite gibi farklı kurumların yönetmeliklerinde aranan hizmet yılı, hangi kadroda ne kadar çalışılması gerektiği, öğrenim şartları, sınava çağrılacak aday katsayısı ve sözlünün hangi unvanlara uygulanacağı gibi ayrıntılar değişebilir. Bu yüzden kendi unvanınıza ilişkin kesin şartı yalnızca kurumunuzun yönetmeliğinden ve ilgili sınav ilanından öğrenebilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
Sık yapılan ilk hata, ortak Genel Yönetmelik’i kurumun kendi yönetmeliği sanıp özel şartları (hizmet yılı, kadro listesi) atlamaktır; oysa belirleyici olan kurumunuzun yönetmeliği ve sınav ilanıdır. İkinci yaygın yanılgı, sınav barajını geçmeyi atanma garantisi sanmaktır; atama kontenjan ve sıralamaya bağlıdır. Üçüncüsü, ilan ve başvuru takvimini kaçırmaktır; süreler kısa olabildiği için duyuruları düzenli takip etmek gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Görevde yükselme sınavına kimler girebilir?
Genel çerçevede; 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesindeki hizmet süresine sahip olan, başvurduğu kadronun öğrenim ve disiplin şartlarını taşıyan kurum personeli girebilir. Ancak gerekli hizmet yılı, hangi kadroda ne kadar çalışılacağı ve hangi diplomanın arandığı kadrodan kadroya ve kurumdan kuruma değişir. Bu nedenle kesin koşulları kurumunuzun görevde yükselme yönetmeliğinden ve sınav ilanından teyit etmeniz gerekir.
Yazılı sınavda baraj puanı kaçtır?
Genel Yönetmelik’e göre yazılı sınav 100 puan üzerinden değerlendirilir ve başarılı sayılmak için en az 60 puan almak gerekir. İnternette zaman zaman geçen 70 barajı eski/güncel olmayan bilgidir. Kurumlar kendi yönetmeliklerinde bu barajı 60’ın üzerine çıkarabildiği için, kendi sınavınızın ilanındaki geçer puanı ayrıca kontrol etmeniz iyi olur.
Sözlü sınav her kadro için zorunlu mu?
Hayır, tek tip değildir. Genel çerçevede sözlü sınav; şube müdürü, müdür ve bunlarla aynı düzey ile daha üst kadrolar için öngörülür. Şef ve daha alt unvanlarda sözlü genellikle zorunlu tutulmaz, fakat kurum kendi yönetmeliğinde bu unvanlara da sözlü aşaması ekleyebilir. Dolayısıyla “her görevde yükselmede mutlaka sözlü vardır” demek doğru olmaz; kadronuza göre kurumunuzun düzenlemesine bakın.
Hizmet süresi şartı nasıl hesaplanır?
Görevde yükselmede esas alınan genel ölçüt, 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesindeki hizmet süresidir; bu sürenin hesabında kamuda geçen belirli hizmetler birlikte değerlendirilir. Ayrıca birçok kurum, belirli bir kadroda fiilen kaç yıl çalışılmış olması gibi ek bir süre şartı da arayabilir. Sürenin hangi tarihte tamamlanmış sayılacağı (örneğin son başvuru tarihi) ilana göre değişebileceğinden, kesin hesabı kurumunuzun yönetmeliği ve sınav ilanı üzerinden yapın.
Sınavı kazanınca atama hemen yapılır mı? Yedek listesi nasıl işler?
Barajı geçmek tek başına atanmayı sağlamaz; atama, ilan edilen boş kadro sayısı ve başarı sıralamasına göre yapılır. Asıl adaylar, başarı sıralaması listesi kesinleştikten sonra genel çerçevede iki ay içinde atanır. Atanan adayların ayrılması, emeklilik, ölüm gibi nedenlerle boşalan kadrolara ise, liste kesinleştiği tarihten itibaren altı ayı aşmamak üzere ve sonraki sınav duyurusuna kadar yedekler arasından sıralamaya göre atama yapılabilir. Bu süreler de kurum yönetmeliğine göre farklılaşabileceğinden ilanı esas alın.
Disiplin cezası almak başvuruya engel mi?
Disiplin durumu görevde yükselmede dikkate alınabilen bir koşuldur, ancak hangi cezanın ne kadar süreyle engel sayılacağı sabit ve tek tip değildir. Bazı kurum yönetmelikleri belirli disiplin cezalarını başvuruya engel kabul ederken, kimi düzenlemeler ceza affı veya sicilden silinme gibi hâllere göre farklı sonuç doğurur. Bu nedenle kendi durumunuz için bağlayıcı cevabı, kurumunuzun yönetmeliğindeki disiplin şartından ve sınav ilanından teyit etmelisiniz.
Kaynaklar ve Dayanak
Birincil dayanak: Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik
İlgili Rehberler
Yasal beyan
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya idari danışmanlık yerine geçmez. Resmî işlem ve başvurularda ilgili kurumun yayımladığı güncel mevzuat ve duyurular esas alınmalıdır. Mevzuat değişebilir; tereddüt hâlinde kurumunuzun personel/insan kaynakları birimine danışın.